aothedugr

Oμαδική Ψυχοθεραπεία: Από το άτομο στο πρόσωπο Κύριο

  • Posted on:  Τρίτη, 11 Νοεμβρίου 2014 09:50
  • Γράφτηκε από 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

omadiki-psixotherapeia1Γράφει ο Δρ. Νίκος Ε. Δέγλερης Assistant Etr. Ψυχοθεραπείας Πανεπιστημίου PARIS V Réné Descartes

Ο στωικός φιλόσοφος ΣΕΝΕΚΑΣ τονίζει: «Μερικές φορές, χωρίς κανένα εμφανές σημείο να προλέγει κάτι κακό, η ψυχή πλάθει λανθασμένες εικόνες. Είτε παρερμηνεύει τη σημασία μιας διφορούμενης λέξης· είτε φαντάζεται το θυμό ενός ανθρώπου, που πρόσβαλε, μεγαλύτερο από την πραγματικότητα και σκέφτεται όχι το αληθινό μέγεθος του θυμού, αλλά τη δύναμη εκδίκησης του οργισμένου».

Ο φόβος, η επιθετικότητα, ο θυμός, η ενοχή και τα συναισθήματα ματαίωσης, εφ΄όσον απωθούνται, μπορούν να καταλήξουν σε χρόνια συναισθηματική τάση και συνακόλουθη «ολιστική» δυσλειτουργία του ατόμου, ιδίως όταν συνυπάρχουν και στοιχεία ψυχοπαθολογίας, διαταραχών χαρακτήρα ή / και συμπεριφοράς.

Ανεξάρτητα του θεωρητικού μοντέλου και της σχολής που ακολουθεί ο κάθε θεραπευτής ομάδας, έχει γίνει σχεδόν κοινά αποδεκτό ότι οι δώδεκα θεραπευτικοί παράγοντες του Irwin Yalom εξηγούν επαρκώς τις θεραπευτικές αλλαγές που επέρχονται στις ομάδες. Ως σημαντικότερους θεωρούμε: α) την αυτογνωσία (self-understanding), δηλαδή την κατανόηση από τον ασθενή των αιτιών και των μηχανισμών, που οδηγούν σε μια συγκεκριμένη συμπεριφορά, β) τη διαπροσωπική μάθηση (learning from interpersonal action), όπου το μέλος μαθαίνει για τα προβλήματά του από την καλόπιστη και εποικοδομητική κριτική των άλλων μελών, ενώ, ταυτόχρονα, προσαρμοζόμενος σε μια διαλεκτική ατμόσφαιρα ακροατηρίου, σχετίζεται με την υπόλοιπη ομάδα, γ) την κάθαρση, την έκφραση και τη συμμετοχή σε βιώματα και συναισθήματα που οδηγούν σε ανακούφιση, γαλήνη και λύτρωση. Παράλληλα, αναπτύσσεται, δ) η αποδοχή (acceptance), το αίσθημα, δηλαδή, ένταξης και αφομοίωσης του καθενός στην ομάδα, με απόλυτο σεβασμό της ιδιαιτερότητάς του, κάτι που τον οδηγεί στη (δ1) συνεκτικότητα (connectedness)· ε) ο αλτρουϊσμός (altruism), στ) η καθοδήγηση (guidance), ζ) η ταυτοποίηση (identification), (ζ1) η αυτο-αποκάλυψη (self-disclosure), η) η αναβίωση της οικογένειας, οπότε και δίνεται η ευκαιρία για διορθωτική επαναδόμηση, συναισθηματικού χαρακτήρα, της πρωτογενούς οικογενειακής εμπειρίας· Θ) η ενστάλαξη ελπίδας (installation of hope), η αίσθηση, δηλαδή, αισιοδοξίας για την επιτυχή έκβαση της θεραπείας·  ι) οι υπαρξιακοί παράγοντες, όπου ο κάθε ενήλικας, υπεύθυνος των πράξεών του αναλαμβάνει να συμμετάσχει ενεργητικά στη θεραπευτική διαδικασία και, συνεπώς, να νιώσει πιο υπεύθυνος για την προσωπική του θεραπεία, όντας ενεργό στοιχείο και μέλος μιας παγκόσμιας κοινότητας (universality).

Παράλληλα, το άτομο - μέλος βρίσκεται στο επίκεντρο πολλών βλεμμάτων, μέσω της πρόσωπο με πρόσωπο θέασης από τους άλλους, με τους οποίους αναπτύσσει ποικιλότροπες σχέσεις. Με αυτόν τον τρόπο, καθίσταται εφικτή, κατά τη μακροχρόνια ομαδική θεραπεία, η ανάδυση και σταθεροποίηση του αληθινού του προσώπου, που κρυβόταν πίσω από το οποιοδήποτε προσωπείο – ρόλο[1]. Έτσι, η επικοινωνία μετατρέπεται σταδιακά από επικοινωνία ρόλων σε επικοινωνία προσώπων. Στην περίπτωση, μάλιστα, των ασθενών που αντιμετωπίζονται απρόσωπα σε διάφορα συστήματα παροχής υπηρεσιών υγείας, ο παράγοντας πρόσωπο παίζει ακόμη σημαντικότερο ρόλο, γιατί έτσι αναδύονται οι αληθινές τους ανάγκες, οι δυσκολίες προσαρμοστικότητας, αλλά και οι ικανότητές τους, πράγμα που όχι μόνο βελτιώνει τις διαπροσωπικές τους σχέσεις, αλλά, ταυτόχρονα, διδάσκει τους ίδιους τους θεραπευτές σε τομείς που παραμελεί ή αγνοεί το κλασικό Ιατρικό μοντέλο.

Μέσω της έννοιας του προσώπου και των αληθινών προσωπικών σχέσεων, μπορεί να επιτευχθεί, όπως υποστηρίζουν οι Kohut  και Wolf, η αναδημιουργική ενοποίηση των επί μέρους στοιχείων του εαυτού[2], η εναρμόνιση ενός ψυχικού αμαλγάματος με ποικίλους βαθμούς συνεκτικότητας και στοιχειοθετικής ικανότητας. Οι ασθενείς που αναφρονούν, ανασυγκροτούν την έννοια του εαυτού, γίνονται ικανοί για μια καλύτερη χρήση των ατομικών τους συνεδριών και των ομάδων υποστήριξης και αντιλαμβάνονται καλύτερα την προηγούμενη εικόνα του εαυτού τους, ενοποιώντας τις παρούσες και παρελθούσες εμπειρίες τους. Οι παλιότεροι ασθενείς μπορούν, επίσης, να βιώσουν τη λειτουργία του μέντορος, οπότε με σύνεση και παρρησία καθοδηγούν τους νεότερους, που μόλις τώρα ξεκινούν την πολύπλοκη διαδικασία της βελτίωσης. Αυτό ισχυροποιεί το αίσθημα της ικανότητας και υπεροχής, που συχνά δεν κατορθώνουν να δοκιμάζουν οι άνθρωποι, οι οποίοι έχουν επωμιστεί το ρόλο του ψυχικά ασθενούς και εξαιτίας του στιγματίζονται. Η πάλη για επαναπροσδιορισμό του εαυτού είναι συγκλονιστική και εξαιρετικά δυσχερής για τον ψυχικά πάσχοντα· Σύμφωνα με τον Frankl, οι άνθρωποι έχουν την ανάγκη να προσδίδουν νόημα στη ζωή τους και η ανακάλυψη της ειδικής σημασίας της ζωής αποτελεί μια διαδικασία ψυχολογικής ίασης[3].

Αξίζει εδώ να γίνει μια αναφορά στην απρόσμενη επιρροή της ιπποκρατικής χυμοπαθολογίας, αλλά και της «κινητηρίου δυνάμεως», κατά Αρεταίον τον Καππαδόκη, στη θεωρία του S. H. Foulkes που θεμελιώνει την ομαδική ανάλυση γύρω από την έννοια της matrix. Ο Αρεταίος ο Καππαδόκης ανήκε στην πνευματική λεγόμενη σχολή της Ιατρικής, η οποία είχε επηρεαστεί έντονα από τη στωική φιλοσοφία[4]. Οι στωικοί αντιλαμβάνονταν τον κόσμο ως ένα ζωντανό Όλον, ένα και πλήρες, που μέσα στην ολότητά του περικλείει και υπερβαίνει όλα τα υπαρκτά όντα, από τα ορυκτά ως τους θεούς. Αντί για υλισμό, σωστότερο θα ήταν σύμφωνα με το Γάλλο φιλόσοφο E. Weil, να μιλούμε για σωματικότητα: όλα είναι σώματα, μέσα σε αυτό το σύνολο σωμάτων που συνδέονται χάρη σε μια παγκόσμια συμπάθεια, σε ένα πνεύμα, συνιστώντας έναν οργανισμό που υπερβαίνει τα επιμέρους του. Κατ’ αναλογία, η matrix, είναι ένα διάμεσο – προσωπικό δίκτυο κυκλοφορίας όλων των συνειδητών και ασυνειδήτων δυναμικών που αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια της ομαδικής συνεδρίας με ρυθμιστικές, υποστηρικτικές και περιεκτικές ιδιότητες, μιας a priori δεδομένης ενσυναίσθησης (empathic, regulating, holding, containing), έτσι που τα όρια της ομάδα να προσφέρουν στα μέλη της σταθερότητα, προσανατολισμό και οριοθέτηση[5].

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Ø  Ν. ΔΕΓΛΕΡΗΣ και συν., «Δομή και λειτουργίες ομάδων αυτογνωσίας: Εμπειρίες και προοπτικές», Αρχεία ΕΨΨΕΠ, 1 (2), Αθήνα 1994.

Ø  Σ. Γ.  ΓΙΑΝΝΙΤΣΗ, Ψυχοσωματική και ομαδική ψυχοθεραπεία, Αθήνα 1997.

Ø  Ι. Γ. ΠΑΠΑΚΩΣΤΑ, Γνωσιακή ψυχοθεραπεία. Θεωρία και Πράξη, Αθήνα 1994.

Ø  ΣΕΝΕΚΑΣ, Μαθήματα ζωής. Επιστολές στον Λουκίλιο, (μτφρ. Γ. Αραμπατζής), Αθήνα 1995.

Ø  C. A. SEQUIN M. D., Love and psychotherapy, New York 1965.

Ø  T. DOUGLAS, Η επιβίωση στις ομάδες. Βασικές αρχές της συμμετοχής σε ομάδες, (επιμελ. Ν. Δέγλερης), Αθήνα 1997.

Ø  P. PICHOT, Un siècle de psychiatrie, Paris 1983.

Ø  (Συλλ.), Ψυχιατρική και Σπουδές του ανθρώπου. Η αμοιβαία συμβολή, (εισαγωγή: Γ. ΚΑΠΡΙΝΗΣ), Πρακτικά Συμποσίου Κοζάνης, Κοζάνη 1998.

Ø  D. W. MANN, Θεωρίες περί του εαυτού, Harvard Review of Psychiatry, 4, 1997.

Ø  N. DEGLERIS, “La tradition hippocratique dans l’ oeuvre du docteur U. Trellat (1795-1879), Recherches historiques sur la folie, Lyon 1985.

Ø  ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΟΡΙΣΜΟΙ, (εισαγ.-μτφρ.-σχόλια: Γ. Αραμπατζής), Αθήνα 1997.

Ø  Χ. Ε. ΙΕΡΟΔΙΑΚΟΝΟΥ – Α. Ι. ΙΑΚΩΒΙΔΗ (επιμ. ), Η ψυχιατρική στο Γενικό Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκη 1997.

Ø  M. FOUCAULT, Histoire de la folie á l’ âge classique, Paris, 1964.

Ø  Α.Π. ΚOYZH, Ιστορία της Ιατρικής, Αθήναι 1929.

Πηγή: medpsychotherapy.blogspot.gr

 



[1] Για μια φιλοσοφία-θεολογία του προσώπου π.β. Μητροπολίτου Περγάμου Ιωάννου Ζηζιούλα, «Από το προσωπείον εις το πρόσωπον», Χαριστήρια εις τιμήν του Μητροπολίτου Γέροντος Χαλκηδόνος Μελίτωνος, θεσσαλονίκη, Π.Ι.Π.Μ.

[2] Πβ. D.W. Mann, “Theories on Self”, Harvard Review of Psychiatry, 4, 1997 και ακόμη, M. Foucault, Histoire de la folie á lâge classique, Paris, 1964.

[3] N. Δέγλερης και συν., «Δομή και λειτουργίες ομάδων αυτογνωσίας», Αρχεία ΕΨΨΕΠ, 1 (2), Αθήνα 1994 – Πβ. επίσης, T. Douglas, Η επιβίωση στις ομάδες, (επιμ. Ν. Δέγλερης, μτφρ. Γ. Αραμπατζής), Αθήνα 1997.

[4] Πβ. Α.Π. Κούζη, Ιστορία της Ιατρικής, Αθήναι 1929 – Πβ. Επίσης, N. Degleris, “La tradition hippocratique dans l’ oeuvre du docteur U. Trellat (1795-1879), Recherches historiques sur la folie, Lyon 1985.

[5] Πβ. Επίσης Ι. Γ. Παπακώστα, Γνωσιακή ψυχοθεραπεία. Θεωρία και Πράξη, Αθήνα 1994 – (Συλλογ.) – Ψυχιατρική και σπουδές του ανθρώπου. Η αμοιβαία συμβολή, εισαγωγή: Γ. Καπρίνης, Κοζάνη 1998 – Σ.Γ. Γιαννίτση, Ψυχοσωματική και ομαδική ψυχοθεραπεία, Αθήνα 1997 – P. Pichot, Un siècle de psychiatrie, Paris 1983.

Διαβάστηκε 1733 φορές Τελευταία τροποποίηση στις Τρίτη, 11 Νοεμβρίου 2014 10:02
ep agogis  

 

Αρθρογραφία

Prev Next Page: